امر غریب
کتاب امر غریب یکی از جستارهای کلاسیک زیگموند فروید (Sigmund Freud) است؛ اثری بنیادین در تاریخ روانکاوی که در آن، فروید به بررسی یکی از پیچیدهترین و مرموزترین حالات روان انسان میپردازد — احساس غریبگی در دلِ آشناترین تجربهها.
این اثر که نخستینبار در سال ۱۹۱۹ منتشر شد، مرز میان ادبیات، فلسفه و روانکاوی را درنوردید و بعدها الهامبخش متفکرانی چون لاکان، بلانشو، دریدا و کریستوا شد. نسخهی نشر شوند با ویرایشی دقیق و یادداشتهایی پژوهشی، متن فروید را در قالبی معاصر و خواندنی بازمینماید.
درباره کتاب
فروید در این جستار، مفهوم das Unheimliche را بررسی میکند — اصطلاحی آلمانی که هم به «ناآشنا» و هم به «آشنا و درعینحال ناآرامکننده» اشاره دارد.
او میپرسد چرا گاهی چیزی که برایمان آشناست، ناگهان رعبآور و ناآشنا میشود؟
چرا بازگشت یک خاطره، تکرار یک موقعیت یا دیدن تصویری از خودمان میتواند اضطرابی ژرف در ما برانگیزد؟
با تحلیل داستانهایی از افسانههای گوتیک، آثار هوفمان و ادبیات رمانتیک آلمان، فروید نشان میدهد که امر غریب در واقع بازگشت امر سرکوبشده است — چیزی که زمانی بخشی از زندگی ما بوده، اما از آگاهی رانده شده و اکنون، به شکلی دیگر بازمیگردد.
درونمایههای اصلی
- مفهوم «امر غریب» بهعنوان بازگشت امر سرکوبشده
- نسبت میان آشنایی، ترس و ناخودآگاه
- تکرار، جبر و اضطراب در روان انسان
- پیوند امر غریب با خیال، ادبیات و رؤیا
- تحلیل آثار ادبی از منظر روانکاوی فروید
ویژگیهای برجسته کتاب
- یکی از بنیادیترین متون روانکاوی در تحلیل احساس ترس و ناآرامی
- اثری مرجع برای فهم پیوند میان ادبیات و ناخودآگاه
- ترجمهی دقیق و همراه با یادداشتهای تحلیلی در چاپ نشر شوند
- مناسب برای پژوهشگران فلسفه، روانکاوی، مطالعات فرهنگی و هنری
- بخشی از مجموعهی «متون کلاسیک روانکاوی» در نشر شوند
درباره نویسنده
زیگموند فروید (1856–1939)، بنیانگذار علم روانکاوی، در آثار خود ساختار ناخودآگاه انسان را از خلال رویا، لغزش زبان، هنر و دین تحلیل کرد.
او در جستار امر غریب، بُعدی ادبی و زیباشناختی به روانکاوی افزود و نشان داد که ناخودآگاه نهفقط در رفتار، بلکه در زبان و تخیل انسان نیز حضور دارد.
این متن، پلی میان روانکاوی و فلسفهی مدرن محسوب میشود و مسیر متفکرانی چون لاکان، فرویدگرایان فرانسوی و نظریهپردازان پستمدرن را هموار کرد.
مضمون کلی اثر
امر غریب مطالعهای در مرز میان آگاهی و ناخودآگاه است؛ پژوهشی درباره لحظهای که جهان آشنا ناگهان به صحنهای تهدیدآمیز بدل میشود.
فروید در این اثر نشان میدهد که ترسهای ما نه از بیگانه، بلکه از بازگشتِ خودِ سرکوبشده برمیخیزند.
امر غریب همان جایی است که گذشته بهصورت سایهای ناخوانده، دوباره بر اکنون ما سایه میاندازد.
چرا باید این کتاب را خواند؟
زیرا این جستار کوتاه اما ژرف، به درک بهتر از منشأ اضطراب، تکرار و ترسهای پنهان در انسان مدرن کمک میکند.
خواندن آن برای هر کسی که به پیوند میان روانکاوی، فلسفه و ادبیات علاقه دارد، ضرورتی بیبدیل است.
این کتاب نهتنها اثری نظری، بلکه تجربهای است از مواجهه با «ناآشنایی در دلِ آشنا».
