ظهور و سقوط استعاره | فلسفهی غیرمعرفتشناسانه و استعلاستیزانهی تاریخ
نویسنده: فرانک انکرسمیت
مترجم: رضا وسمهگر
ناشر: نشر آگاه
کتاب ظهور و سقوط استعاره (فلسفهی غیرمعرفتشناسانه و استعلاستیزانهی تاریخ) اثر فرانک انکرسمیت، یکی از مهمترین و پیچیدهترین متون در حوزهی فلسفهی تاریخ معاصر است.
انکرسمیت، فیلسوف هلندی و از چهرههای برجستهی نظریهی پسامدرن تاریخنگاری، در این اثر میکوشد تا از چارچوبهای سنتی معرفتشناسی در فهم تاریخ عبور کند و به سوی نوعی فلسفهی غیرمعرفتشناسانه حرکت کند؛ فلسفهای که در آن، تاریخ نه دانشی بازتابی بلکه شکلی از «بازنمایی شاعرانهی تجربه» تلقی میشود.
درباره کتاب
در ظهور و سقوط استعاره، انکرسمیت با بررسی کارکرد استعاره، زبان و بازنمایی در شکلگیری تاریخ، نشان میدهد که روایت تاریخی هرگز واقعیت را «بازگو» نمیکند، بلکه آن را میسازد.
او در تقابل با دیدگاههای اثباتگرایانه و روایتگرایی معرفتمحور، بر این باور است که تاریخ مجموعهای از صورتهای زبانی و ساختارهای معنایی است که انسانها برای معنا دادن به گذشته خلق میکنند.
از دید او، استعاره نقشی بنیادی در تفکر تاریخی دارد؛ اما در نهایت، همین استعاره نیز فرو میریزد تا جای خود را به بازنماییهای تازهتر بدهد.
این فرایندِ «ظهور و سقوط» استعاره، استعارهای است از پویایی اندیشهی تاریخی و دگرگونی نگاه ما به جهان.
درونمایههای اصلی
- فلسفهی تاریخ در سنت پسامدرن و پساساختارگرا
- نقد معرفتشناسی در تاریخنگاری
- نقش استعاره و زبان در ساخت معنا
- رابطهی میان بازنمایی، تجربه و حقیقت
- تاریخ بهعنوان فرم زیباییشناسانهی اندیشه
ویژگیهای برجسته کتاب
- ارائهی یکی از جامعترین نقدها بر معرفتشناسی تاریخی
- ترکیب فلسفه زبان، پدیدارشناسی و زیباییشناسی در تبیین تاریخ
- نگاهی نو به تاریخنگاری بهمثابه کنشی خلاق و تفسیری
مضمون کلی اثر
در ظهور و سقوط استعاره، تاریخ نه بهعنوان واقعیتی بیرونی بلکه بهمثابهی زبان و فرم تفکر بازخوانی میشود.
انکرسمیت با نگاهی فلسفی و ادبی، مرز میان روایت تاریخی و تجربهی زیسته را در هم میریزد و به این نتیجه میرسد که تاریخ نوعی گفتوگوی استعاری با گذشته است، نه بازگویی آن.
چرا باید این کتاب را خواند؟
زیرا این اثر مخاطب را به تفکری تازه دربارهی تاریخ دعوت میکند؛ تفکری که در آن «حقیقت» جای خود را به «تعبیر» میدهد و روایت تاریخی بدل به عرصهای از خلاقیت میشود.
ظهور و سقوط استعاره برای پژوهشگران و علاقهمندان به فلسفهی تاریخ، نظریهی ادبی و علوم انسانی معاصر، منبعی بنیادین و چالشبرانگیز است.
