سزاوار (مناظرهای دربارۀ ارادۀ آزاد، جبر و مسئولیت اخلاقی)
نویسندگان: دنیل سیدنت – گرک دیکاروسو
مترجم: عباس سیدین
ناشر: انتشارات نوین
«سزاوار» یکی از بحثبرانگیزترین و مهمترین مناظرههای فلسفی روزگار ماست؛ گفتوگویی رودررو میان دنیل سیدنت و گرک دیکاروسو درباره مسئلهای که از یونان باستان تا امروز جهان فلسفه را درگیر کرده است:
آیا انسان واقعاً اراده آزاد دارد؟
و اگر نه، مسئولیت اخلاقی چه معنایی پیدا میکند؟
این کتاب برخورد دو نگاه بنیادین است؛ نگاه درهمتنیدهی دنت، که از امکان نوعی اراده آزاد سازگار با علم دفاع میکند، و دیدگاه رادیکال دیکاروسو، که معتقد است مسئولیت اخلاقی در معنای سنتی آن توجیهپذیر نیست.
ترجمه دقیق و اندیشیده عباس سیدین، متن پیچیده و چالشبرانگیز این اثر را روشن و قابلفهم کرده است.
دربارهی کتاب
«سزاوار» جدالی فلسفی است درباره جایی که علم، اخلاق و انسانشناسی به هم میرسند.
در این کتاب:
- دنت میکوشد نشان دهد چگونه میتوان مفهوم مسئولیت و سزاواری را با یافتههای علوم شناختی سازگار کرد.
- دیکاروسو استدلال میکند که باور به اراده آزاد توهمی اخلاقی است و بسیاری از ساختارهای تنبیهمحور جامعه باید بازبینی شوند.
- هر دو طرف با مثالهایی روشن، استدلالهایی ترکیبی و نقدهای دقیق، خواننده را در میانه جدالی عمیق و امروزی قرار میدهند.
کتاب نهتنها درباره یک مسئله نظری است، بلکه پیامدهای عملی این اختلاف را نیز در حوزه عدالت، مجازات، اخلاق و آینده جامعه بررسی میکند.
ساختار کتاب
ساختار کتاب علاوه بر بیانیههای مستقل، شامل پاسدادن استدلالها و نقدهای مستقیم میان دو فیلسوف است:
- استدلال بنیادین هر فیلسوف
- پاسخ و واکنش رقیب
- نقدهای متقابل و موشکافانه
- جمعبندی پایانی درباره پیامدهای اخلاقی و اجتماعی
این ساختار مناظرهمحور کتاب را به متنی زنده، پویا و پر از چالش فلسفی تبدیل کرده است.
ویژگیهای برجسته کتاب
- ارائه دو دیدگاه ریشهای و کاملاً متفاوت درباره اراده آزاد
- اتصال بحث نظری به پیامدهای اخلاقی و اجتماعی
- زبان روشن، قابلفهم و استدلالمحور
- مناسب برای علاقهمندان به فلسفه ذهن، اخلاق و علوم شناختی
- مناظرهای کمیاب میان دو متفکر برجسته معاصر
مضمون کلی اثر
هسته کتاب بر این پرسش بزرگ استوار است:
اگر رفتار ما نتیجه عواملی خارج از کنترلمان باشد، آیا سزاوار ستایش یا سرزنش هستیم؟
این پرسش، بنیان بسیاری از باورهای اخلاقی، نظامهای حقوقی و درک ما از «مسئولیت انسانی» را زیر سؤال میبرد.
چرا باید این کتاب را بخوانیم؟
زیرا «سزاوار» یکی از روشنترین و جدیترین مناظرههای زمانه ما درباره اخلاق، آزادی و مسئولیت است.
کتابی برای هرکسی که میخواهد بداند علم امروز چه میگوید، فلسفه چه میاندیشد و جامعه چه پیامدهایی از این بحث میپذیرد.
