علم منطق (سهجلدی) | بنیاد نظام فلسفی هگل و یکی از ستونهای اندیشه مدرن غرب
نویسنده: گئورگ ویلهلم فریدریش هگل
مترجم: سیدمسعود حسینی
ناشر: نشر نی
کتاب علم منطق نوشتهی گئورگ ویلهلم فریدریش هگل، یکی از پیچیدهترین و در عین حال بنیادیترین آثار فلسفهی مدرن است؛ اثری که بدون درک آن، فهم نظام فکری هگل و بخش عظیمی از اندیشهی غرب پس از او ممکن نیست.
این کتاب در سه جلد با ترجمهی سیدمسعود حسینی توسط نشر نی منتشر شده است.
درباره کتاب
علم منطق مهمترین بخش از نظام فلسفی هگل است و هستهی اصلی ایدهآلیسم آلمانی را شکل میدهد.
در این کتاب، هگل به جای منطق صوری سنتی، منطق دیالکتیکی را بنا مینهد؛ منطقی که در آن، مفاهیم بهصورت ایستا در نظر گرفته نمیشوند، بلکه از درون خود در حرکت، تضاد و تکاملاند.
به باور هگل، منطق نه صرفاً ابزار اندیشه، بلکه خودِ هستیِ اندیشنده است — فرایندی که در آن اندیشه از امر ناب به جهان عینی و سپس به خودآگاهی میرسد.
در واقع، علم منطق مقدمهای بر فهم کل نظام فلسفی هگل است، از جمله پدیدارشناسی روح و دایرهالمعارف علوم فلسفی.
ساختار سهجلدی اثر
- جلد اول: آموزه هستی
- — بررسی مفاهیم بنیادینی چون بودن، نیستی، شدن، کیفیت، کمیت و اندازه.
- این بخش با حرکت از سادهترین مفاهیم آغاز میشود و بنیان حرکت دیالکتیکی را میریزد.
- جلد دوم: آموزه ذات
- — کاوش در مفاهیمی چون ذات، نمود، علت و معلول، و رابطهی درونی و بیرونی پدیدهها.
- هگل در این بخش نشان میدهد که واقعیت، چیزی جز رابطههای درونی میان مفاهیم نیست.
- جلد سوم: آموزه مفهوم
- — اوج نظام دیالکتیکی که در آن اندیشه به خودآگاهی از خویش میرسد و به مفاهیمی چون ایده، غایت، و آزادی میپردازد.
- در پایان این جلد، فلسفهی منطق به فلسفهی طبیعت و روح پیوند میخورد.
ویژگیهای برجسته کتاب
- از اساسیترین متون در فلسفهی غرب و سنگبنای تفکر مدرن
- بنیانگذار مفهوم دیالکتیک در فلسفه
- ارتباط مستقیم با دیگر آثار هگل و مکتبهای پساهگلی مانند مارکسیسم و اگزیستانسیالیسم
درباره نویسنده
گئورگ ویلهلم فریدریش هگل (۱۷۷۰–۱۸۳۱) فیلسوف آلمانی و یکی از چهرههای تأثیرگذار تاریخ اندیشهی غرب است.
نظام فلسفی او، که به «ایدهآلیسم مطلق» شهرت دارد، تلاشی است برای فهم رابطهی میان اندیشه و واقعیت، و بازسازی همهی حوزههای معرفت انسانی در قالب حرکتی منطقی و تاریخی.
آثار او از قرن نوزدهم تاکنون بر فلسفه، سیاست، جامعهشناسی و هنر تأثیری ژرف گذاشتهاند.
مضمون کلی اثر
در علم منطق، هگل تلاش میکند نشان دهد که منطق، علم به تفکر نیست، بلکه تفکرِ علم است — حرکتی درونی که از هستی ناب آغاز میشود و به تحقق ایدهی مطلق در جهان میانجامد.
کتاب او نوعی فلسفهی حرکت است؛ سفری از انتزاع به واقعیت، از اندیشه به آزادی.
چرا باید این کتاب را بخوانیم؟
زیرا علم منطق کلید ورود به اندیشهی مدرن غرب است.
اگر بخواهیم بدانیم چگونه فلسفه از کانت تا مارکس، از هوسرل تا هایدگر و حتی تا متفکران معاصر شکل گرفته، باید از اینجا آغاز کنیم.
کتابی دشوار اما بنیادین، که هر جملهاش میتواند دنیایی از معنا بیافریند.
