هنر و زیبایی در قرون وسطی
کتاب هنر و زیبایی در قرون وسطی اثر اومبرتو اکو، رماننویس، فیلسوف و نشانهشناس بزرگ ایتالیایی، یکی از مهمترین پژوهشهای معاصر دربارهی مفهوم زیبایی، هنر و معنا در قرون وسطی است.
این کتاب که از نشر گیلگمش منتشر شده، نخستینبار در دههی ۱۹۵۰ نوشته شد و هنوز از متون کلاسیک و مرجع در زمینهی زیباییشناسی تاریخی به شمار میآید.
اکو در این اثر، به جای بررسی صرف آثار هنری، به سراغ شیوهی اندیشیدن انسان قرون وسطایی دربارهی زیبایی میرود:
اینکه چگونه فیلسوفان، متکلمان و هنرمندان مسیحی، زیبایی را نه امری حسی، بلکه نشانهای از نظم و هماهنگی الهی میدانستند.
درباره کتاب
هنر و زیبایی در قرون وسطی روایتی فلسفی و تاریخی از تحولات فکری و زیباییشناختی سدههای میانه است.
اکو کتاب را با تعریف زیبایی از دیدگاه فیلسوفان یونان آغاز میکند و سپس نشان میدهد چگونه مفاهیم افلاطونی و ارسطویی در قرون وسطی دگرگون شدند.
در ادامه، او به آثار و اندیشههای آگوستین قدیس، توماس آکویناس، بوناونتورا و دانس اسکوتوس میپردازد و میکاود که چگونه زیبایی در این دوره، هم جنبهای فلسفی داشت و هم دینی.
اکو تأکید میکند که هنر قرون وسطی، برخلاف تصور رایج، فاقد حس زیباییشناختی نبود، بلکه بر نوعی زیبایی نمادین تکیه داشت — زیباییای که در نظم، نور، عدد و نسبتهای ریاضی جلوه میکرد.
در نگاه او، این دوره پلی است میان جهان کلاسیک و رنسانس، زمانی که زیبایی از امر الهی به امر انسانی و حسی گذار میکند.
ویژگیهای برجسته کتاب
- از معتبرترین پژوهشهای فلسفی درباره زیبایی در قرون وسطی
- تحلیل رابطهی میان الهیات، ریاضیات و هنر در اندیشهی مسیحی
- رویکرد تطبیقی میان فلسفهی یونان، اسکولاستیسیسم و رنسانس
- زبان فلسفی در کنار نثر ادبی و درخشان اومبرتو اکو
درباره نویسنده
اومبرتو اکو (Umberto Eco، ۱۹۳۲–۲۰۱۶) فیلسوف، رماننویس و نشانهشناس ایتالیایی، از برجستهترین متفکران قرن بیستم است.
او استاد دانشگاه بولونیا و نویسندهی آثاری ماندگار چون نام گل سرخ، آونگ فوکو و تاریخ زیبایی است.
اکو در آثار پژوهشی خود، به ویژه در زمینهی نشانهشناسی و زیباییشناسی، کوشید تا میان فلسفه، ادبیات و فرهنگ عامه پلی بزند.
کتاب هنر و زیبایی در قرون وسطی در کنار تاریخ زیبایی و تاریخ زشتی، سهگانهای را میسازد که فهم دیدگاه او به زیبایی را کامل میکند.
درباره مضمون کتاب
اکو در این کتاب نشان میدهد که چگونه در قرون وسطی، زیبایی مفهومی الهی بود؛
زیبایی از خدا سرچشمه میگرفت، در نظم و تناسب طبیعت بازتاب مییافت و در آثار هنری، نشانهای از حقیقت متعالی بود.
او در فصلهای مختلف کتاب، زیبایی در کلیساهای گوتیک، تذهیبها، موسیقی مذهبی و مجسمهسازی را بررسی میکند و آنها را به مثابه زبان ایمان و عقل تفسیر مینماید.
به باور اکو، قرون وسطی زمانهای بود که هنر و ایمان هنوز از هم جدا نشده بودند — دورهای که در آن زیبایی، راهی برای شناخت خدا بود.
در عین حال، این دوران زمینهساز تحولاتی شد که بعدها در رنسانس و عصر مدرن به جدایی میان هنر و الهیات انجامید.
چرا باید کتاب هنر و زیبایی در قرون وسطی را بخوانیم؟
زیرا این کتاب کلید فهم نگاه تاریخی به زیبایی است.
اکو با دانش فلسفی و زبانی درخشان خود، ما را به سفری فکری میبرد که از صومعهها و کلیساهای گوتیک آغاز میشود و به مرزهای فلسفه مدرن میرسد.
اگر به فلسفه هنر، زیباییشناسی تاریخی یا اندیشهی اومبرتو اکو علاقه دارید، هنر و زیبایی در قرون وسطی یکی از ضروریترین و لذتبخشترین متون در این زمینه است.
دیگر آثار اومبرتو اکو
ابداع دشمن، فاشیسم ابدی — نشر بیگاه
فاشیست جماعت را چطور بشناسیم؟ — نشر مان کتاب
شعله مرموز ملکه لوآنا — نشر خوب
سرگذشت جامعه سیال — نشر پارسه
نشانهشناسی — نشر ثالث
تاریخ زشتی — نشر فرهنگستان هر
تاریخ زیبایی — نشر فرهنگستان هنر
آونگ فوکو — نشر روزنه
گورستان پراگ — نشر روزنه
